Mutlu iken
pizza yediğinizi, yalnız veya sinirliyken cips tükettiğinizi ya da üzüntülüyken
tatlı veya çikolata tükettiğinizi fark ettiniz mi hiç? Bahsettiğim duygu
durumları ve karşılarına yazdığım besinler her bireyde veya her zaman geçerli
olmasa bile hemen hemen birçok kişinin bu şekilde tüketimleri olur. Bu hafta
size fazla kilo problemini veya bazı yeme davranışı bozukluklarını kökten
çözebilmek için göz ardı edilmemesi gereken konulardan biri olan duygusal
açlıktan bahsetmek istiyorum. Yapılan çalışmalar bize sadece fiziksel açlıktan
dolayı besin tüketmediğimizi gösteriyor, bu durum açlığın sadece fizyolojik
olmadığı aynı zamanda bir o kadar da psikolojik bir tarafının bulunduğu yani
duygusal olduğu anlamına geliyor. Bunu anlamak için çok uzağa gitmeye gerek yok
şöyle bir düşünün hepimizin hayatında muhakkak aç olmadığımız daha doğrusu
fiziksel olarak aç olmadığımız halde bir şeyler yediği olmuştur. Örneğin
sevdiğimiz bir yemekten bir porsiyon yiyip doyduğumuz halde ikinci porsiyonunu
yemek gibi. Bunun dışında üzüntülü durumlarda, stresin had safhada olduğu
durumlarda da yaşanan kaygıyı bastırmak için besinlere yöneldiğimiz olmuştur.
Bu tür durumlarda şekerlemeler, bisküvi, çikolata gibi besinler tüketiriz çünkü
bu besinler beyinde mutluluk hormonları salgılar ve bu durum belirli duygularla
belirli besinlerin özdeşleşmesi ve her aynı durum karşısında aynı besini
tüketme eğilimi oluşur dolayısıyla yeme davranışında yanlışlıklar ve kilo
kontrolünde aksaklıklar oluşur. Bu durumdan kurtulabilmek için atılması gereken
ilk adım farkındalıktır sonrası ise fiziksel açlık ve duygusal açlığı tanımak
öğrenmektir. Fiziksel ve duygusal açlığınız arasındaki farkı anlar ve ona göre
davranabilirseniz işinizi büyük ölçüde kolaylaştırmış olursunuz.
Pekiyi
açlığımız fiziksel mi duygusal mı nereden anlayacağız?
Duygusal
açlığı kısaca fiziksel açlığın dışındaki sebeplerden kaynaklı yeme isteği
olarak tanımlayabiliriz. Yani bu açlıkta yeme isteği fizyolojik semptomlar olan
mide guruldaması, midede boşluk hissi, ağrılı tepkiler tarafından değil daha
çok duygusal tepkiler tarafından tetiklenir.
Nasıl ayırt
edilir?
1)
duygusal
açlık aniden ortaya çıkar oysa fiziksel açlık kendi kademeli bir şekilde yavaş
yavaş gösterir
2)
duygusal
açlıkta besin seçimi kısıtlıdır hatta hedefte bisküvi, cips, tatlı gibi
spesifik yiyecekler vardır fiziksel açlıkta ise kişi rahat olduğundan seçimler
esnektir
3)
fiziksel
açlık bekleyebilir veya büyük bir sıkıntı olmaksızın ertelenebilir ama duygusal
açlık hemen tatmin edilmesi gereken acil bir durum gibidir
4)
fiziksel
açlıkta en son besin tüketimi üzerinden 3-5 saat geçmiştir duygusal açlığa ise
hemen bir öğün sonrasında bile yakalanabilirsiniz
5)
eğer
fiziksel açlıktan dolayı besin tüketiyorsak midemiz dolduğu an veya doygunluk
hissi geldiği an tüketmeyi bırakırız duygusal açlıkta ise gittiği yere kadar
besin tüketiriz
6)
hemen
hemen tüm duygusal tüketimler sonrası bir pişmanlık hissi yaşanırken fiziksel
açlık kaynaklı tüketimler sonrası pişmanlık oluşmaz çünkü gerçekten tüketmemiz
gerektiği için tükettiğimizi iyi biliriz
nasıl başa
çıkılır?
1)
günlük
tutarak nerede, neyi, ne zaman, ne kadar, neyle yediğinizi ve hangi duygu ile
yediğinizi kayıt altına alın ve sizi nelerin besin tüketmeye sevk ettiğini
tespit etmeye çalışın
2)
duygularınızı
birileriyle paylaşın veya içinizdekileri yazıya dökün.duygularınızı içinize
atıp gömmediğiniz için onları ört bas etmek için yemeğe de ihtiyaç
duymayacaksınız
3)
sevdiğiniz
insanlarla daha çok vakit geçirin
4)
duygusal
açlığınızla yöneldiğiniz ve genelde kalori bombası olan yiyecekleri evde
işyerinde kısacası yaşadığınız alanlarda ya da kolay erişilebilir yerlerde bulundurmayın
5)
ani
gelişen duygusal açlık karşısında bazen çaresiz kalır ve buzdolabı veya
yiyecekleri muhafaza ettiğimiz diğer dolapların önünde buluruz kendimizi bunun
için bu dolapların kapısına köprüden önce son çıkış niteliğinde hatırlatma
notları yazın
6)
spor
yapın. spor yapıldığında tıpkı besin tüketiminde salgılanan mutluluk hormonları
yine salgılanır böylece hem sıkıntınızı bertaraf etmiş olur hem de ekstra
enerji harcayarak kilo verme serüveninizde birkaç adım daha atmış olursunuz
başka bir deyişle bir taşla iki kuş vurmuş olursunuz.
Dyt. Muhammed ŞAHİN
